Regenwaterhergebruik

Regenwaterhergebruik

Veel voorkomend vraagstuk in ons advieswerk is het wel of niet hergebruiken van regenwater als drinkwater. Deze blog beschrijft onze ervaringen met het gebruik van regenwater en geeft enige overwegingen.

In het inspiratiecentrum in Plushuis nr. 1 in Ede is direct in het ontwerp rekening gehouden met het hergebruik van regenwater in de WC’s en wasmachine. Daar wordt sinds 2012 regenwater opgevangen in een tank van ca. 6000 liter in de voortuin. Met een pompje in de kelder wordt het water via filters naar de WC’s en koudwateraansluiting van de wasmachine verpompt. De wasmachine is een speciale machine die geschikt is voor allerlei soorten water (Miele Allwater W3841). Deze werd in 2008 aangeschaft om hotfill te kunnen werken op warm water uit de zonneboiler. In het Plushuis is deze wasmachine voor het warme water aangesloten op de zonneboiler (300 l.). Het koude spoelwater komt uit de regentank.  

    Aanleg regentank hergebruk drinkwater besparing ecologische tuin vijver Plushuis Ede advies 2

Voorbehandeling

Het regenwater komt van het hoofddak (zadeldak op 30º dakhelling op N/Z) via bladfilters in de staande HWA’s. Het regenwater van het platte dak van de garage wordt niet opgevangen, dat gaat rechtstreeks de vijvers in. Ook als de tank vol is, stort het overtollige regenwater over in de vijvers. Van daaruit kan het over de vijverrand infiltreren in de zandbodem. Er zijn dus verder geen dure infiltratievoorzieningen nodig. Bedenk dat afkoppelen van regenwater van het riool altijd verplicht is bij nieuwbouw. 

Na de bladfilters komt het regenwater eerst in een voorbezinktank. Dat is niets anders dan een PVC buis van 60 cm doorsnede en 1 m. diepte, waar materiaal kan voorbezinken (zand, en zwaarder organisch materiaal). Daarna stort het over in de hoofdtank. Daar hangt een zuigkorf aan een drijvende bol, zodat je altijd max. van een eventuele drijflaag weg blijft (maar die komt in de praktijk nooit voor) en van een eventuele bezinklaag. Via de zuigkorf wordt het drinkwater door een pompje in de kelder opgepompt. 

 

En wat als de tank leeg is?

Het is wettelijk zo geregeld dat je nooit een drinkwaterleiding rechtstreeks op een regenwatersysteem mag aansluiten. Je wil simpelweg niet dat jouw buren koffiezetten met jouw drinkwater. Daarom zit er altijd een zogenaamde “break tank” tussen. Als het regenwater op is, loopt drinkwater in deze tank, van waaruit het opgepompt kan worden.  Je staat dus nooit "droog" met je huis.


Hoe bevalt dat?

Al die jaren is de witte was steeds wit uit de machine gekomen. Regenwater is superzacht waardoor je maar heel weinig wasmiddel nodig hebt. Eens in de zoveel maanden laten we de wasmachine op 90ºC draaien, dat is sowieso voorschrift bij elke wasmachine, om een eventuele biofilm te verwijderen. 
Omdat regenwater geen kalk bevat ontstaat er geen kalkaanslag in de WC. 

1x per jaar hangen we een dompelpompje in de voorbezinktank om het bezinksel in de tuin te pompen. Dat is echt wel nodig: deze drab wil je niet in je hoofdtank hebben.  

 Qua onderhoud is er een keer een condensator vervangen in de pomp (€ 7,-).


Hoeveel drinkwater wordt bespaard?

Het waterverbruik van het gezin van 5 personen was in hun vorige huis ca. 100 m3/jaar. Dat was al niet veel als je bedenkt dat een persoon in Nederland gemiddeld 125 l/ drinkwater per dag verbruikt. Dat zou dus in een "normaal" gezin 5 x 365 x 125 l = 228.000 liter per jaar zijn. Dat is in het nieuwe Plushuis teruggebracht naar ca. 30 m3 per gemiddeld jaar qua droogte.

Drinkwater regenwater hergebruik WC wasmachine Plushuis #1 Ede 2013-2018 (1)

 In dit specifieke voorbeeld moet erbij gezegd worden dat 4 van de 5 gezinsleden fanatieke zwemmers zijn, die dus vooral in het zwembad douchen. (Plushuis is niet voor niets de trotse kledingsponsor van lokale zwemclub De Vrije Slag). Maar nog altijd wordt dus 70.000 liter kostbaar drinkwater per jaar bespaard.    

Als je het verbruik aan drinkwater per week in een grafiek zet, zie je in 1 oogopslag wanneer de regentank leeg was: 

 

De langdurigedroogte van 2018 schiet er duidelijk bovenuit: dan gaat het dubbelop: Je gaat drinkwater gebruiken voor de WC'sen wasmachine. Maar daarnaast ga je met het sproeischaamrood op de kaken toch ook maar de jonge bomen water geven. Voor de rest van de tuin geldt: als het zich niet kan redden bij droogte, hoort het ook niet in de ecologische tuin thuis.  

 

Kan dat uit?

Dit kan op 2 manieren uitgelegd worden:

1) Economisch; Wat zijn de TerugVerdienTijden? 

Wij willen juist af van die ellendige TVT’s, we praten liever over de TCO’s van een investering, de Total Cost of Ownership. Maar vooruit dan: 

De investering:

- Betonnen tank van € 800,-

- Kraan € 200,-

- Apart leidingwerk: € 500

- Pomp, regeling en filters: € 1400 (KSB)

Totale investering:  €2900,-

Besparing: Inclusief vaste lasten kost een m3 drinkwater ongeveer € 2,70 per kubieke meter. (Vitens 2017: voor 31 m3: € 83,-). Dus bij een besparing van 70 m3/jr is dat € 190,-/jr

Dan ben je dus ca. 15 jaar verder voordat de investering is terugverdiend (we gaan ervan uit dat de pomp dat haalt). 


2) Ecologisch

Je kunt je serieus afvragen of het materiaalgebruik opweegt tegen het verminderde drinkwaterverbruik. Op de Veluwe is de winning en productie een kwestie van een paar stevige pompen, een bron en wat beluchting. In deze situatie kun je redeneren dat als je regenwater afkoppelt van het riool, en je laat het infiltreren in de bodem, dat Vitens dan datzelfde water voor jouw weer kan oppompen. En dat Vitens dat vele male efficiënter kan doen, dan ieder huishouden voor zich. 
In grote delen van Nederland ligt dit echt anders: Daar kost de productie significant meer geld, technieken en energie (Maaswater dat verpompt wordt vanuit Brabant naar de duinen, opslagbekkens in De Biesbosch, verdunnen wegens te hoge nitraatgehaltes op de zandgronden, etc.). 

Maar zo’n tank in de tuin met pomp komt daar ook niet zonder de nodige CO2 uitstoot! Het is lastig bepalen hoeveel embodied energy deze installatie heeft. Zo’n pompje is natuurlijk een drama qua gebruik van RVS, nikkel, messing, koper, brons en wat er al niet meer bij nodig is.

Een kunststof tank scoort een stuk gunstiger qua ecologische voetafdruk dan de hier gebruikte betonnen tank. 

Wat kost de winning, productie en transport van drinkwater door een VEWIN drinkwaterbedrijf aan energie? Daarover heeft Stichting Rioned in 2012 een mooi onderzoek gepubliceerd: “Water en energie. Feiten over energieverbruik in het stedelijk waterbeheer”1  Hierin staat: “Drinkwaterproductie en -transport vergen ca. 40% van de energie in de waterketen. Het besparen van drinkwater is dus zeer doeltreffend vergeleken met bijvoorbeeld afkoppelen van verhard oppervlak, wat lang niet altijd tot energiebesparing leidt. Het gebruik van hemelwater en hergebruik van douchewater als toiletspoelwater zijn uit energie-oogpunt interessant. Het binnenshuis oppompen van gebufferd hemel- of douchewater kost veel minder energie dan de productie en distributie van drinkwater. Overigens gaat bij hergebruik van hemelwater evenveel afvalwater naar de rwzi.”  einde citaat.

In deze publicatie worden energieverbruiken in de waterketen vergeleken op basis van Wpp: Watt primaire energie per persoon.2  Uit deze grafiek haal je dan dat het gebruik van drinkwater ca. 8,5 Wpp per jaar kost: 

Grafiek energieverbruik waterketen buitenshuis tov verbruik in huis

Dat is dus ca. 8,5 x 31,5 MJ = 268 MJ. Dit komt overeen met ca. 75 kWh/jr. Dit is voor het verbruik van een gemiddelde Nederlander van 125 l/d = 45 m3/jr. Nu bespaart Plushuis #1 ca. 70 m3/jaar, dat is dus ca. 114 kWh/jaar minder energieverbruik door Vitens. Uiteraard gebruikt het eigen pompje ook energie, maar dit is stukken minder.    

 

Kun je niet gewoon water uit de bodem oppompen? 

Je kunt met een bron van 10 – 30 m. diep al prima grondwater oppompen. Je bespaart je dan in ieder geval de (ecologische) kosten van een tank, een pomp blijft nog steeds nodig.  In sommige gebieden zul je het ijzer willen verwijderen of kalk. Daar komen dan weer een installatie en zouten aan te pas.

De droogte van 2018 drukte ons wel met de neus op de feiten: Natuur, landbouw maar ook woonhuizen (paalrot, inklinken) leiden terdege schade als we het grondwater massaal verbruiken. Het voordeel van een tank is dat je gaat meebewegen met de voorraad in de tank: In 2018 zijn tijdens de droogte alleen de jonge bomen van Plushuis #1 in leven gehouden met drinkwater, de rest van de tuin had pech. Had je een eigen bron gehad, dan was je waarschijnlijk veel ruimhartiger gaan sproeien, waardoor de grondwatervoorraad verder zou slinken.      

In perspectief

Als je puur afgaat op het energieverbruik dat gemoeid gaat met drinkwaterproductie en verbruik ten opzichte van verwarming van je huis, dan valt het volkomen in het niet.

Maar een Plushuis is veel meer dan dat het alleen op energetisch gebied in de plus wil zijn. We kijken ook goed naar materiaalgebruik en andere ecologische aspecten, zoals dus de grondwaterstand.

 

Dus wat is nou het advies?

Als budgetten gaan knellen is het advies: stop je geld liever in een goed ontwerp en bijvoorbeeld een goede luchtdichte schil van het huis (we blijven daar op hameren). 

In andere gevallen: Overweeg het, zeker bij nieuwbouw is een extra leiding snel gelegd. Bij renovatie wordt dat als snel een stuk lastiger, maar is ook dan niet onmogelijk.

 


1) Publicatie over energieverbruiken in de waterketen door Stichting RIONED:  http://www.verenigingvpb.nl/_images/ck_files/RIONED_Water_en_Energie_lr.pdf

2) Energieverbruiken in de waterketen worden vergeleken op basis van Wpp: Watt primaire energie per persoon. 

Het energieverbruik uitgedrukt in Wpp is het gemiddelde, continue verbruik van één persoon om (een bepaald onderdeel in) de waterketen te realiseren (aanleg), in stand te houden (onderhoud) of te laten functioneren (gebruik). Een Watt primaire energie per persoon (1 Wpp) is als volgt om te rekenen naar Megajoule per jaar: 

1 Wpp is 1 Joule per seconde per persoon.

Als 1 persoon een heel jaar 1 Wpp gebruikt is dat: 365 dagen x 24 uur x 3600 seconden x 1 J =

31,5 MJ/jaar .

Wpp geeft dus aan hoeveel primaire energie een persoon gemiddeld per seconde gebruikt. Omdat we daarbij rekening houden met circa 70% energieverlies voor elektriciteitsproductie is 1 Watt uit het stopcontact gelijk aan 3,3 Wpp.  

1 Wpp = 31,5 Megajoules/jaar Qua energie-inhoud staat 1 kilowattuur (kWh) elektriciteit gelijk aan 3,6 Megajoules (MJ). 

Deel dit bericht:  

Direct naar: